|
موقعیت جغرافیایی(اقلیم و سرزمین)
تقسیمات کشوری
شهرستان نیکشهر با مساحت 22280 کیلومتر مربع در جنوب غربی استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان 653 کیلومتر است. این شهرستان دارای تعداد 5 مرکز شهری و 5 بخش ،15 دهستان و 727 آبادی دارای سکنه است.
| مساحت (کیلومتر مربع) |
22280 |
187502 |
88/11 |
| تعداد شهر |
5 |
31 |
13/16 |
| تعداد بخش |
5 |
36 |
89/13 |
| تعداد دهستان |
15 |
98 |
31/15 |
عوارض طبیعی
رودخانه کشیک و رودخانه کاجو- فنوج تنگ سرحد و ارتفاعات آهوران-فنوج-سفیدکوه در این شهرستان واقع می باشد.
منابع تامین آب و حوزه آبریز و شبکه رودخانه ها
آب این شهرستان از طریق 718 حلقه چاه 185 رشته قنات 66 رشته چشمه با میزان آبدهی 6/76 میلیون مترمکعب و رودخانه های کشیک با میزان آبدهی 18 میلیون مترمکعب متوسط سالیانه تامین می شود.
اقلیم
شهرستان نیکشهر دارای اقلیم بیابانی گرم و خشک می باشد.میانگین بارش سالانه در این شهرستان 118 میلی متر و متوسط دمای آن در سال 82 از 8/48 الی 8/3 درجه سانتیگراد در تغییر است.
پیشینه تاریخی و گردشگری
(تاریخچه و وجه تسمیه نامگذاری ،اماکن و آثار تاریخی،آداب و رسوم ، مشاهیر و شخصیت های تاریخی )
شهرستان نیکشهر دارای قدمت بسیار طولانی است که پیشینه تاریخی آن با ایرانشهر پیوند خودرده و نام قدیم آن (گه) به معنای گهتر و یا بهتر است و در زمان رضا شاه به نیکشهر تغییر نام یافت ، دارای قلعه معروف به حسین خان – قلعه چهل دختران – قلعه بنت – قلعه ساربوک – قلعه قصرقند – قلعه بگ که به ثبت رسیده است و همچنین مسجد شیخ عبدالقادر و مقبره شیخ و سنگ نگاره ها و آبشار روستای آبند ساربوک و مراکز اقتصادی و عمرانی مجتمع عشایری فضل اللهی – ایستگاه مخابراتی گسک – ایستگاه پرقدرت تلویزیونی از آثار این شهرستان می باشد.
زبان و مذهب :مردم شهرستان نیکشهر به لهجه محلی تکلم می کنند و لهجه های بلوچی و فارسی نیز رایج است.دراین شهرستان 88/99 درصد جمعیت آن را مسلمانان شیعه/سنی/تشکیل می دهند.
| جمع |
00/100 |
00/100 |
00/100 |
00/100 |
00/100 |
| مسلمان |
88/99 |
84/99 |
79/99 |
90/99 |
- |
| زرتشتی |
04/0 |
03/0 |
04/0 |
05/0 |
- |
| کلیمی |
- |
- |
- |
- |
- |
| مسیحی |
- |
01/0 |
- |
- |
- |
| سایر |
08/0 |
12/0 |
18/0 |
05/0 |
- |
جمعیت نیروی انسانی
الف: جمعیت
جمعیت شهرستان نیکشهر در سال 1375 حدود 139419 نفر بوده این رقم در سال 1382 به 164589 نفر رسیده است.تغییرات در سال 1375 ،برابر 4/2 درصد بوده است.
| شهرستان |
164589 |
123671 |
40918 |
9/24 |
| استان |
2150009 |
1084974 |
1065035 |
5/49 |
ب- نیروی انسانی
بر اساس برآورد انجام شده در سال 1382جمعیت فعال این شهرستان *(استان)241923نفر، جمعیت شاغل 225353 نفر به ترتیب روستایی و شهری 1084974و 1065034بوده و ترکیب اشتغال به ترتیب کشاورزی صنعت و خدمات 28و8/24و2/47 درصد می باشد.بر همین اساس نرخ بیکاری 2/19 درصد بوده که نسبت به سال 1375(نرخ بیکاری 9 درصد بوده )،113درصد رشد داشته (2/10 درصد افزایش یافته است )
| 164589 |
2150009 |
----- |
241923 |
------ |
225353 |
----- |
2/19 |
28 |
8/24 |
2/47 |
*-نظر به اینکه اطلاعات جمعیتی برای سالهای مختلف برنامه بصورت برآورد می باشد(برای کل برنامه پنج ساله بوده است) و برای شهرستانها به تفکیک نداریم آمار استان را در نظر می گیریم.
ج: آمار شهدا، جاویدالاثرها،جانبازان و آزادگان
شهرستان نیکشهر یکی از شهرستانهای شهید پرور استان سیستان و بلوچستان بوده که نقش موثری در جنگ تحمیلی داشته است آمار ذیل گویای این مطلب است:
| شهرستان نیکشهر |
71 |
- |
- |
4 |
| استان |
1819 |
- |
3988 |
572 |
امور اجتماعی:
الف: سواد
میزان باسوادی شهرستان در سال 1375 برابر 72/42 درصد بوده که به 6/61 درصد در سال 1382 افزایش یافته است.
| نقاط شهری |
23/61 |
7/70 |
73/71 |
2/81 |
5/10 |
5/10 |
5/1 |
5/1 |
| نقاط روستایی |
97/38 |
68/45 |
47/50 |
18/56 |
5/10 |
5/10 |
5/1 |
5/1 |
ب: آموزش و پرورش
در سال تحصیلی 83-1382 تعداد کل دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی شهرستان 47942 نفر بوده که 90/8 درصد از دانش آموزان استان را تشکیل می دهد.از کل دانش آموزان این شهرستان 38/67 درصد در مقطع ابتدائی 54/20 درصد در مقطع راهنمایی 01/12 درصد مقطع متوسطه 32/3 درصد در مقطع متوسطه در رشته های فنی و حرفه ای و کار و دانش مشغول به تحصیل می باشند.
42/45 درصد از کل دانش آموزان شهرستان نیکشهر را دانش آموزان دختر تشکیل می دهند و سهم دانش آموزان مناطق روستائی نیز 96/72 در صد می باشد.
| تعداد دانش آموزان |
31416 |
418501 |
47942 |
528631 |
60/52 |
3/26 |
51/7 |
12/2 |
| تعداد دانش آموزان دختر |
12243 |
175794 |
21774 |
242443 |
85/77 |
38 |
12/11 |
82/4 |
| تعداد مراکز آموزشی |
471 |
3500 |
818 |
5866 |
67/73 |
6/67 |
52/10 |
70/9 |
| تعداد کادر آموزشی |
831 |
12203 |
570 |
14202 |
4/31- |
39/16 |
46/4- |
34/2 |
| سرانه فضای آموزشی (متر مربع) |
- |
- |
86/1 |
06/2 |
- |
- |
- |
- |
ج: آموزش عالی
در سال تحصیلی 83-1382 در شهرستان نیکشهر ، 3 دانشجو در حال تحصیل بوده که از این تعداد %100 در دانشگاه پیام نور و--- درصددردانشگاه---مشغول به تحصیل بوده اند.
| تعداد مراکز آموزش عالی |
- |
12 |
1 |
24 |
100 |
100 |
- |
9/5 |
| تعداد دانشجویان |
- |
26250 |
3 |
36977 |
300 |
9/40 |
- |
19/3 |
| دانشجویان دختر |
- |
6715 |
- |
17880 |
- |
3/166 |
- |
8/8 |
د: بهداشت و درمان
شهرستان نیکشهر از لحاظ امکانات بهداشتی و درمانی در سال 1375 دارای یک بیمارستان با 25 تخت بوده که در سال 82 تعداد بیمارستان به 1 و تعداد تخت بیمارستان به 44 رسیده است.همچنین در سال 1375 تعداد مراکز بهداشتی شهری و روستایی 3 و 8 مرکز بوده که این رقم در سال 1382 به 6 و 10 مرکز افزایش یافته است. قسمت برخورداری جمعیت به پزشک در سال 1375 به ازای هر 1000 نفر 6/0درصد بوده که این نسبت در سال 1382 به 7/17 درصد پزشک رسیده است.طی همین سال به ازای هر 1000 نفر 18 درصدتخت بیمارستان بوده که به 26 درصدتخت بیمارستان تغییر یافته است.
| تعدا بیمارستان |
1 |
13 |
1 |
14 |
- |
7/7 |
- |
7/7 |
| تعداد مراکز بهداشتی و درمانی شهری |
3 |
50 |
6 |
140 |
100 |
182 |
26 |
1/101 |
| تعداد خانه بهداشت |
54 |
632 |
84 |
719 |
56 |
7/13 |
5/1 |
15/0 |
| تعداد پزشک و دندانپژشک |
21 |
383 |
29 |
603 |
38 |
4/57 |
1/4 |
2/0 |
| سرانه تخت بیمارستانی به ازای هر هزار نفر |
18 |
3/67 |
26 |
7/68 |
5/44 |
2 |
7/4 |
5/1 |
| سرانه پزشک عمومی به ازای هر هزار نفر |
7/14 |
16 |
5/13 |
20 |
16/8- |
25 |
3/7 |
7/5 |
هـ: فرهنگ و گردشگری
تعداد سینماهای فعال شهرستان --- از --- سالن نداشته در سال 1375 به --- سالن در سال 1382 رسیده همچنین تعداد کتابخانه های عمومی طی همین سالها از 3 باب به 5 باب رسیده است.
از نظر سالن سخنرانی ونمایش حدود 50 درصد رشد / کاهش داشته و از 2 سالن در سال 1375 به 3 سا لن در سال 1382 رسیده و تعداد مراکز فرهنگی ثابت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از یک مرکز در سال 1375 به یک واحد در سال 1382 رسیده است.
| تعداد سینما |
- |
3 |
- |
2 |
- |
34- |
- |
8/42 |
| تعداد سالن های نمایش |
2 |
29 |
2 |
32 |
- |
10 |
- |
3/3 |
| - |
3 |
25 |
5 |
40 |
66 |
60 |
29 |
1/3 |
| تعداد مرکز فرهنگی ثابت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان |
1 |
19 |
1 |
19 |
- |
- |
- |
- |
موزه های مهم :
اماکن سیاحتی تاریخی و مراکز توریستی با ذکر جاذبه های گردشگری :
1-درختهای کهنسال مکرزن یا انجیر معابد
2- قلعه نیکشهر
3- قلعه قصر قند
4- مسجد عبدالقادر
5- قلعه فنوج
شخصیت ها ،مشاهیر تاریخی و فرهنگی :
صنایع دستی :
1-حصیر و پرده سیاه چادر بافی
2- پشتی و گلیم
3- سکه و آیینه دوزی
4- سوزن دوزی بلوچی
و: تربیت بدنی
این شهرستان ازوجودیک استادیوم ،5 میدان فوتبال،6میدان والیبال، 6 بسکتبال ،6 سالن ورزشی ویک ورزشگاه بهره مند می باشد.سرانه فضای ورزشی به ازای هر 1000 نفر (سر پوشیده ) 22 متر مربع و سرانه فضای ورزشی روباز 179 متر مربع برای 1000 نفر جمعیت است.
امور تولیدی و اقتصادی
الف: منابع آب و خاک
در سال 1382 حجم آبهای زیر زمینی در شهرستان نیکشهر ، 6/76 میلیون متر مکعب بوده که معادل 5 در صد کل آبهای زیر زمینی استان می باشد. همچنین کل منابع آبهای سطهی در این شهرستان 18 میلیون متر مکعب بوده که حدود ---- میلیون متر مکعب از این آبها برداشت شده است.
| پتانسیل آب های زیرزمینی |
70 |
1212 |
| میزان برداشت از منابع آب های زیرزمینی |
6/76 |
1415 |
| پتانسیل آب های سطحی |
18 |
4800 |
| میزان برداشت از منابع آب های سطحی |
- |
55 |
ب: کشاورزی و منابع طبیعی دامپروری
در سال زراعی 83-1382 سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی شهرستان نیکشهر بالغ بر 9374 هکتار است که 85/5 در صد از سطح کشت زیر کشت استان را تشکیل می دهد. از این مقدار 49 در صد به کشت باغات و 51 درصد به زراعتهای سالانه اختصاص دارد.طی همان سال 3 واحد صنعتی پرورش و نگهداری دام و طیور در سطح شهرستان فعال بوده است.همچنین میزان تولید شیر ، گوشت قرمز ، گوشت مرغ و عسل به ترتیب 3/5 ،4/1،7/0 و 003/0 هزار تن بوده است. لازم به ذکر است این شهرستان دارای 38 واحد پرورش ماهی با تولید 76 هزار تن می باشد.
| سطح اراضی زیر کشت (هزار هکتار) |
13 |
7/295 |
30/9 |
160 |
28- |
6/45- |
67/4- |
4/8- |
| سطح اراضی زیر کشت زراعی آبی (هزار هکتار) |
4/6 |
198 |
7/2 |
7/102 |
8/57- |
48- |
95/8- |
95/8- |
| سطح زیر کشت اراضی دیم (هزار هکتار) |
- |
60 |
2 |
4/5 |
- |
5/92- |
- |
9/30- |
| سطح زیر کشت محصولات باغی |
6/6 |
7/37 |
6/4 |
53 |
30- |
40 |
02/5- |
98/4 |
| میزان تولید محصولات باغی (هزار تن) |
7/35 |
203 |
7/28 |
6/229 |
6/19- |
13 |
07/30- |
77/1 |
| میزان تولید زراعی (هزارتن) |
124 |
3026 |
64 |
1116 |
50- |
3/63- |
9/9- |
3/13- |
ج: جنگل و مرتع
در سال 1382 شهرستان نیکشهر ، 986253 هکتار مرتع وجود داشته و مقدار علوفه قابل برداشت در این مراتع صفر تن بوده است.مساحت جنگلهای طبیعی شهرستان 148000 هزار هکتار و مساحت جنگلهای مصنوعی نیز 320هکتار می باشد.
د: صنعت و معدن
تعداد صنایع موجود شهرستان 4 واحد می باشد که تعداد واحد آن در نقاط روستایی و تعداد --- واحد بقیه در نقاط شهری مستقر می باشند.در سال 1382 تعداد --- کارگاه فعال مسئولیت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبار تند ت از : کرمیت سهم شهرستان از کارگاههای معدنی فعال استان --- درصد می باشد.میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی --- تن می باشد.که --- در صد تولیدات معدنی کل استان را به خو اختصاص داده است.
|
1 |
مدومچ |
کرومیت |
20000 |
6 |
3000 |
امور زیر بنایی
الف: عمران شهری
در سال 1382 جمعیت شهر (مرکز استان) 13406 نفر برآورد شده ،میزان شهرنشینی در این شهرستان 5/27 در صد محاسبه شده است.سرانه معابر شهری و فضای سبز شهرستان نیکشهر به ترتیب 6/55 و 75/1 مترمربع بوده است. تعداد مشترکین آب 5659 و مصرف سرانه آب نیز 113/0 متر مکعب بوده است.
| جمعیت شهری(نفر) |
24892 |
838757 |
43918 |
1065035 |
76 |
27 |
4/8 |
4/3 |
| ضریب شهرنشینی(درصد) |
7/16 |
1/46 |
5/27 |
50 |
64 |
4/8 |
3/7 |
16/1 |
| تراکم نسبی جمعیت شهری |
11/1 |
5/4 |
9/1 |
7/5 |
7/72 |
6/26 |
98 |
4/3 |
| سرانه معابر شهری (متر مربع) |
63 |
7/56 |
6/55 |
43 |
7/11- |
2/0- |
7/1- |
8/3- |
| سطح فضای سبز (متر مربع) |
7/1 |
4 |
75/1 |
4/4 |
9/2 |
10 |
4/0 |
3/1 |
| تعداد مشترکین آب |
2448 |
101621 |
5659 |
160816 |
131 |
58 |
7/12 |
7/6 |
| سرانه مصرف آب (متر مکعب) |
188/0 |
171/0 |
113/0 |
109/0 |
39- |
36- |
7- |
2/6- |
ب: عمران روستایی
جمعیت روستایی شهرستان نیکشهر 123671 نفر می باشد که 75 درصد از جمعیی شهرستان را به خود اختصاص داده است.از کل روستاهای شهرستان نیکشهر تا پایان سال 1382 ،250 روستا از نعمت روشنایی و برق و 3/68 درصد برخوردار از آب آشامیدنی سالم می باشند.همچنین تا پایان سال 1382 تعداد 11 روستا مورد بهسازی طرح هادی روستایی قرار گرفته است.
| تعداد روستاهای دارای آب لوله کشی |
112 |
1078 |
182 |
2119 |
5/62 |
6/96 |
2/7 |
1/10 |
| تعداد روستاهای دارای برق |
109 |
1317 |
250 |
2425 |
129 |
1/84 |
6/0 |
06/0 |
| تعداد روستاهای دارای گاز |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| تعداد روستاهای دارای تلفن |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
ج:راه و ترابری
در شهرستان نیکشهر 906 کیلومتر راه وجود دارد که 114 کیلومتر راه اصلی و 542 کیلومتر آن راه فـرعی می باشد.سهم این شهرستان از جاده استان 5/5 درصد می باشد. همچنین این شهرستان دارای --- فرودگاه می باشد.در سال 1382 تعداد --- پرواز در آن صورت گرفته است. طول خطوط راه آهن این شهرستان درمجموع---کیلومترباتعداد---ایستگاه درسال --- تن بار از طریق راه آهن شهرستان جابجا شده است.
| سال |
1375 |
1382 |
1375 |
1382 |
1375 |
1382 |
| شهرستان |
- |
- |
- |
114 |
849 |
906 |
| استان |
- |
15 |
5/1543 |
6/1762 |
7365 |
1/16387 |
د: مخابرات
تعدادتلفن های منصوبه شهرستان نیکشهر تا پایان سال 1382 برابر 11688 بوده است که نسبت به سال قبل 5/4 درصد رشد داشته است.
| نیکشهر |
11688 |
251843 |
11459 |
235988 |
1/7 |
7/11 |
98 |
94 |
455 |
40409 |
هـ: ذخایر آبی
آب آشامیدنی شهرستان نیکشهر از طریق رودخانه کشیک و 8 حلقه چاه با میزان آبدهی 91 لیتر در ثانیه تامین می شود.حجم مخازن آب 4400 متر مکعب و طول آبرسانی 31000 متر و طول شبکه توزیع --- متر با لوله های با قطر 200-75 میلی متر است.میزان آب قابل تامین سرانه 147 لیتر و سرانه مصرفی آن 113 لیتر در شبانه روز است.
مشخصات سدهای در حال بهره برداری:
مشخصات سدهای در حال احداث استان
| خیرآباد |
نیکشهر |
تامین آب شرب و کشاورزی |
140000 |
9120 |
4929 |
3/27 |
2/7 |
- |
|
|
قابلیتها و توانمندیهای نیکشهر :
1- استفاده بهینه از قابلیت های معدنی شهرستان خصوصاً در مناطق فنوج و لار
2- مهار و ذخیره سازی سیلابهای منطقه به جهت تزریق آبهای زیرزمینی
3-توسعه مکانیزه کشاورزی ، استفاده از سیستم آبیاری نوین قطره ای و احیاء اراضی قابل کشت – ایجاد و احداث سد و بندهای خاکی در جهت بالا بردن سهم مشارکت مردم
4-بهره مندی شهرستان از پتانسیلها و امتیازات منطقه آزاد به جهت همجواری با منطقه
5-ایجاد صنایع تبدیلی ، فرآوری محصولات کشاورزی خصوصاً مرکبات و خرما با توجه به اینکه بافت اجتماعی منطقه سنتی وقومی وقبیله ای می باشد در جهت ارتقاء سطح سواد و آگاهی هنوز به حد مطلوب نرسیده اند
6-ارتقاء سطح سواد و فرهنگ عمومی و تلاش در جهت محو ارزشهای منفی موجود
7-افزایش روند مشارکت نیروهای بومی
8- ارائه تسهیلات با کارمزد یارانه دار در جهت ایجاد اشتغال
9- تشویق سرمایه گذاران
موانع رشد و توسعه:
راه کارهای پیشنهادی:
اهم پروژه های عمرانی (پنج ساله) اخیر:
| آبرسانی به نیکشهر |
نیکشهر – قصرقند |
شرکت سهامی آب منطقه ای |
7000 میلیون ریال |
تامین آب به میزان 30 لیتر در ثانیه و اجرای 6/3 کیلومتر خط انتقال و احداث مخزن 2000 متر مکعبی |
| سالن ورزشی قصرقند |
نیکشهر – قصرقند |
اداره کل تربیت بدنی استان |
940 |
ورزشی |
| سالن ورزشی بانوان نیکشهر |
نیکشهر |
اداره کل تربیت بدنی استان |
1470 |
ورزشی |
اهم طرحهای در دست اقدام:
| اجرای سد خیر آباد |
نیکشهر |
شرکت سهامی آب منطقه ای |
145000 میلیون ریال |
کنترل و مهار سیلاب به میزان 27 میلیون متر مکعب سیلاب جهت شرب و کشاورزی |
| سالن ورزشی بنت |
نیکشهر – بنت |
اداره کل تربیت بدنی استان |
700 |
ورزشی |
| استخرشنا(سرپوشیده) |
نیکشهر |
اداره کل تربیت بدنی استان |
580 |
ورزشی | | 
دانش آموزان روستای جوهانی سال تحصیلی ۷۶-۷۵
تیم فوتبال روستای کهورکان -- نیکشهر سال ۷۴ 
